|
 |
|
|
|
|
|
|
|
www.haraldarhus.is
|
 Saga okkar er saga fólks, saga einstaklinga sem hver með sínum hætti skóp með vinnu sinni þá fortíð sem nútíminn byggist á.
Tilgangur vefsíðunnar er að miðla til framtíðar broti af mannlífinu sem byggst hefur upp á Akranesi og að koma á framfæri virðingu og einlægu þakklæti til allra þeirra fjölmörgu vina og samstarfsmanna sem í áranna rás hafa látið sér annt um framgang útgerðar og fiskvinnslu og almennt mannlíf hér í bænum.
Annar tilgangur vefsíðunnar er að veita aðgang að ljósmyndum sem ég hef í fórum mínum og sem beint eða óbeint tengjast sögu atvinnurekstrar þess sem Haraldur Böðvarsson (1889-1967) hóf 17. nóvember 1906. Öðrum fyrirtækjum, byggingum og þáttum í sögu Akraness eru sömuleiðis gerð nokkur skil.
|
|
|
|
|
|
| Nýjar myndir |
|
|
| | 
1963 - Sigurður Gíslason í barnaskólaferð | |
| 
1963 - Karl Sighvatsson og Viðar Bjarnason | |
| 
1966 - Skátadrengir frá Akranesi fyrir framan Hákot | |
|
|
|
|
|
|
| Eitt og annað |
|
|
|
 Helgi Daníelsson, Helgi Dan eins og hann er jafnan kallaður, fæddist á Akranesi 16. apríl 1933. Hann stundaði knattspyrnu af kappi á yngri árum og var m.a. markvörður Vals í Reykjavík (1951-1955) en lék lengst af með ÍA (1950 og 1956-1965).
Helgi varð þrisvar Íslandsmeistari með ÍA og árum saman þjálfaði hann yngri flokka ÍA í knattspyrnu og gegndi margvíslegum öðrum trúnaðarstörfum fyrir knattspyrnuna á Akranesi. Þá var hann markvörður landsliðsins á árunum 1953-1965 og lék alls 25 landsleiki. Auk þess sat hann í stjórn KSÍ í 13 ár.
|
|
|
|
|
|
|
 Ungmennafélag Akraness var stofnað 23. janúar 1910 og voru þeir Oddur Sveinsson, síðar kaupmaður í Brú, Haraldur Böðvarsson, útgerðarmaður og Sveinbjörn Oddsson, verkalýðsforingi aðal hvatamenn að stofnun þess. Stofnendur voru 45 og var Haraldur Böðvarsson fyrsti formaðurinn. Með stofnun ungmennafélagsins hefst skipulögð íþrótta- og félagsstarfsemi á Akranesi og þótt félagið starfaði ekki í mörg ár, markaði það vissulega djúp spor í íþrótta- og félagsmál ungs fólks á Skaganum og vann merkt brautryðjendastarf.
Einn fyrsti þátturinn í starfsemi félagsins var að vinna að stofnun unglingaskóla og tók hann til starfa haustið 1910. Kennslugreinar voru fyrst í stað reikningur og íslenska. Félagið hafði lengi allan veg og vanda af skólanum eða þar til starfsemin var falin sérstakri skólanefnd, tveimur fulltrúum kjörnum af ungmennafélaginu og einum af skólanefnd Ytri-Akraneshrepps.
|
|
|
|
|
|
|
 Myndin sem fylgir til hægri er frá árinu 1959 og er úr nefndri ferð. Þar sjást m.a. Garðar Finnsson (lengst t.v.), Sigurbjörn Jónsson (Bjössi á Bjargi (fyrir miðju)) og Haraldur Böðvarsson, afi Haraldar Sturlaugssonar. – Bryggjan er sú sem „skipverjinn sat eftir á".
-------------------------
Síldarævintýrið. Orðið eitt kallar fram undarlegustu tilfinningar hjá þeim sem tóku þátt í því. Það rennur allt saman, gullgrafaratilfinningin, útihátíðastemmningin og ævintýramennska heillar þjóðar. Nýtt lýðveldi var komið á gelgjuskeiðið og líkt og ungmennum hverrar kynslóðar fannst öllum sem áttu hlut að máli í síldarævintýrinu þjóðin vera ósigrandi.
Silfur hafsins var undirstaða hins nýja samfélags. Fólk stækkaði við sig húsnæði, bílar voru ekki lengur fjarlægur draumur eða þá að koma börnum til mennta.
|
|
|
|
|
|
|
 Jakob Sigurðsson, búsettur í Garðabæ, fyrrum m.a. markmaður hjá ÍA og á yngri árum iðulega kenndur við Lund á Akranesi, var meðal þeirra sem fluttu erindi 29. júlí 2001 á samkomu á Akranesi þegar þess var minnst að 50 ár voru þá liðin frá því að ÍA varð íslandsmeistari í meistaraflokki karla í fyrsta sinn.
„Það er ekki ætlun mín að rekja sögu knattspyrnunnar á Akranesi, allt frá því að malarvöllurinn á Jaðarsbökkum var gerður, enda er það fyrir minni mitt. Ég man þó vel eftir þeim félögum Bjarna Ólafssyni skipstjóra frá Borg og hundinum hans, hversu vel þeir létu til sín taka við hliðarlínuna að hvetja sína menn, eða þegar Vilhjálmur í Efstabæ hvatti sína menn til að skora sem fyrst „því hann hvessir með aðfallinu, drengir“. Já, eða þegar leikmenn á æfingum voru að agnúast út í þessa strákhvolpa frá Hvítanesi og Reynisstað, sem alltaf vildu fá að vera með.“
|
|
|
|
|
|
|
 Knattspyrnufélagið Njörður var stofnað á Akranesi þann 9. mars 1924 af níu strákum á fermingaraldri. Þeir sem stofnuðu Njörð voru: Aðalsteinn Árnason frá Lindarbrekku, Ellert Ásmundsson frá Jörfa, Jón Árnason frá Lindarbrekku, Lárus Árnason frá Lindarbrekku, Magnús Jónsson frá Bergsstöðum, Sigurður Einvarðsson frá Marbakka, Tómas Jóhannes Þorvaldsson frá Valdastöðum, Þórður Hjálmsson frá Setbergi og Þóroddur Oddgeirsson frá Svalbarða.
Fyrstu stjórn félagsins skipuðu þeir Jón Árnason, formaður, Þóroddur Oddgeirsson, ritari og Þórður Hjálmsson gjaldkeri.
Á aðalfundi félagsins haustið 1927 var nafni nafninu breytt í Knattspyrnufélag Akraness, KA.
Fátt er skráð frá fyrstu árum KA, enda höfðu strákar á þessum aldri áhuga á öðru en að sitja við að skrifa fundagerðir. Þó er það vitað, að KA-strákar áttu í sömu erfiðleikum og jafnaldrar þeirra í Knattspyrnufélaginu Kára, sem hafði verið stofnað tveimur árum fyrr, árið 1922.
|
|
|
|
|
|
|
 Enn eru nokkrir sem vel muna þegar „flaujað“ var, þegar dreginn var upp fáni eða merki á háa stöng svo mátti sjá um allan bæ. Þannig var kallað á fólk til að breiða saltfisk til þerris eða taka hann saman á reitum eða stakkstæðum saltfiskverkenda. Nokkuð er þó farið að fjúka í þau minningarspor.
Guðjón Árnason (1912-1989), löngum kenndur við húsið Ráðagerði á Akranesi, segir að nokkru frá fiskvinnslustörfum og kjörum verkamanna á fyrri helmingi síðustu aldar í bókinni „Til fiskiveiða fóru - Sjötíu ár á sjó og landi". Bókin kom út árið 1977 í tilefni af 70 ára afmæli HB & Co árinu áður og var í umsjón og samantekt Sigurdórs Sigurdórssonar og Haraldar Sturlaugssonar. - Ingólfur Jónsson verslunarstóri nefnir einnig „flaujun“ í sömu bók.
Eftir Guðjóni Árnasyni er haft:
Ég fór auðvitað i barnaskóla hér eins og lög gerðu ráð fyrir, en ég var ekki gamall, þegar farið var að senda mig í fiskvinnu.
|
|
|
|
|
|
|
 Knattspyrnufélagið Kári var stofnað á Akranesi 26. maí 1922. Séra Friðrik Friðriksson varð m.a. til þess að það var stofnað þetta ár eins og Guðmundur Sveinbjörnsson, einn stofnenda félagsins, segir í afmælisblaði KÁRA 1947:
„Það má segja, að sérhvað hafi sína forsögu og atburðarröðin sé til orðin vegna einhvers, sem á undan er gengið. Árið 1922 komu tíu ungir piltar saman til þess að stofna knattspyrnufélagið Kára. Er hægt að segja, að forsaga þessarar félagsstofnunar sé til orðin vegna hversdagslegs atviks.
Séra Friðrik Friðriksson, einn besti félagi unga fólksins, hélt barnasamkomu í kirkjunni á Akranesi og talaði um knattspyrnufélagið Val, starf þess og tilgang.
Ég, sem einn stofnenda Kára, held því hiklaust fram, að þessi samkoma séra Friðriks og sá eldmóður og skilningur á barnssálinni, sem fram kom hjá honum, eins og alltaf hefur verið hans einkenni, sé forsagan að stofnun Kára.”
|
|
|
|
|
|
|
[Árið 1949 gaf Knattspyrnufélags Akraness út afmælisblað með ýmsum fróðleik. Eftirfarandi sá Andrés Níelsson um fyrir blaðið]
Viðtal við Ólaf Finsen lækni.
Í tilefni af 25 ára afmæli K.A. fór ég á fund hins aldna heiðursfélaga okkar, fyrrv. héraðslæknis Ólafs Finsen, og fór þess á leit við hann, að hann segði mér eitthvað frá íþróttaiðkunum í hans ungdæmi.
....... [Þegar talið] berst að íþróttunum .... þarf maður ekki að bíða lengi, til að verða þess áskynja, að hann hefur borið eldlegan áhuga fyrir þeim málum alla tíð. Ég finn það strax, að ég er ekki að tala við 82 ára gamlan heiðursmann, sem þjónað hefur umfangsmiklu læknishéraði um hálfrar aldar skeið, heldur er hér ungur áhugamaður á ferðinni, hinn „síungi leikfimikennari“ í Böðvarspakkhúsi.
|
|
|
|
|
|
|
 Nú, í mars 2009, mun vera kreppa á Íslandi sem stundum fyrr. Misjafnlega hefur verið brugðist við slíku ástandi og efndir á loforðum og samningum ekki alltaf verið á sama hátt þótt upphaflegar forsendur hafi verið svipaðar þá og nú. Ef til vill er áhugavert að sjá eftirfarandi m.t.t. þess hvernig kaupin geta gerst á eyrinni:
Á fjórða áratug síðustu aldar var vissulega hart í heimi sem nú, kreppa grúfði yfir, stríð urðu og önnur óáran. Þá leitaði Haraldur Böðvarsson nokkuð á ný mið og náði að stofna til viðskiptasambanda sem giftusamleg reyndust í alla staði. Hollandsmarkaður var að einhverju leyti opinn fyrirtæki HB og sömuleiðis náðist að koma á viðskiptasambandi við belgískan stórkaupmann eins og kemur fram í ævisögu Haraldar Böðvarssonar „Í fararbroddi“ (Bls 300-304).
|
|
|
|
|
|
|
 19. febrúar sl. voru liðin 70 ár frá slysinu sem varð við Teigavör á Akranesi, þegar árabát hvolfdi er hann var að koma inn til lendingar í vörinni og fjórir menn fórust. Tveir komust af.
Línuveiðarinn Ólafur Bjarnason lá við festar úti á Krossvík þennan sunnudagsmorgun og ákváðu sex menn að fara í land. Skipstjóri ætlaði að halda til messu í Akraneskirkju.
Rétt áður en lending varð, hvolfdi árabátnum og fóru allir í sjóinn. Einn mannanna var syndur og hann bjargaðist, annar náði að halda sér í bátinn og lifði af en fjórir menn drukknuðu og þar á meðal var Bjarni Ólafsson, skipstjóri, frá Borg.
|
|
|
|
|
|
|
 [Myndin frá Landspítalanum hér til hægri tengist efni sögunnar að nokkru]
Er nokkuð dásamlegra en að vakna við fyrstu geisla vorsólarinnar í borginni við sundin blá? Vera nítján ára, vera rík, moldrík. Eiga drauma sem eru um það bil að rætast. Til að njóta þess í botn að hafa fullar hendur fjár þarf maður helst að hafa verið skítblankur, annars kann maður ekki að meta ríkidæmið.
Hún er svo heppin að hafa verið auralaus lengi. Hún hefur ekki séð grænan túskilding mánuðum saman en í gær fékk hún útborgað fleiri þúsund krónur. Nú á að gera sér glaðan dag. Virkilega glaðan dag. Hún klæðir sig í hjúkrunarnemabúninginn og skundar syngjandi til vinnu sinnar á Landspítalanum.
|
|
|
|
|
|
|
 Fuglar voru taldir formlega á og í grennd við Akranes á milli jóla og nýjárs 2008. Á þremur skýrt afmörkuðum talningarsvæðum innan kaupstaðarmarkanna sást og greindist 21 fuglategund og á meðal þeirra voru himbrimi, músarrindill, hávella, straumönd, toppönd og teista. Hinsvegar var einstaklingafjöldinn á þessum svæðum ekki mikill að þessu sinni eða einungis um 1700 fuglar og kunna ýmsar skýringar að vera á því hví svo var.
Ofangreind þrjú talningarsvæðin á Akranesi voru
1) Svæði 062 : frá og með Leynisvogi og í vestur að og með Suðurflös.
2) Svæði 054A : frá víkinni við Suðurflös, um vestur-Skagann, að og með Höfðavík.
C) Svæði 054B : frá Miðvogslæk og inn úr, að og með Blautósi.
|
|
|
|
|
|
|
 Fátt reynir meira á samband karls og konu en þegar þau taka ákvörðun um að flytja bernskujól sín saman í eitt á nýjum stað við nýjar aðstæður. Með nýrri fjölskyldu, með nýjum siðum. Takist það er ótrúlega miklu náð. Ótrúlega mikið búið, næstum hægt að segja að maður sé búin að öllu.
Hún hlakkaði svo sannarlega til jólanna með honum. Þau ætluðu að vera tvö alein í nýju íbúðinni í stóru blokkinni. Hún ætlaði að sýna honum hvernig alvöru jól eiga að vera, eins og jólin heima hjá henni.
|
|
|
|
|
|
|
 Bæjarstjórn Akraness samþykkti samhljóða á fundi sínum 9. nóvember 2008 tillögu um að Ríkharður Jónsson verði kjörinn heiðursborgari Akraness. Gunnar Sigurðsson, forseti bæjarstjórnar, bar tillöguna fram. Kjörinu verður lýst í Akraneskirkju sunnudaginn 30. nóvember nk.
|
|
|
|
|
|
|
 Á borðinu sést lengst t.v. segulnagli úr kopar og síðan sjást tvær misstórar flundrur og í þá stærri er festur línubútur sem tengja má áfram í logg-klukku. Loggklukkan (aftast t.h.) er sú sem línan er tengd í frá flundrunni til þess að komast að hraða skipsins. Lesa má hraða skipsins á loggklukkunni þegar "lína og flundra" er úti.
|
|
|
|
|
|
|
 Árið 1926 var Eyleifur Ísaksson með Víking MB 2 og þá fannst Akurnesingaslóð sem skipti sköpum fyrir útgerð og fiskverkun á Akranesi því Skagamenn hættu þá að mestu að gera út frá Suðurnesjum.
Reynsla Helga Ebenezarsonar og þeirra Guðmundar Þórðarsonar á Vegamótum og Guðjóns Þórðarsonar á Ökrum á litlum bátum á grunnmiðum að vetrarlagi hafði ekki síður mikið að segja varðandi útgerð frá Akranesi.
|
|
|
|
|
|
|
 Kútterinn var smíðaður í Skotlandi 1878 og Böðvar Þorvaldsson, faðir Haraldar Böðvarssonar, keypti hann til Akraness árið 1897. – Hingað kom kútterinn 5. maí. Tveimur dögum eftir komuna hingað, á afmælisdegi Haraldar Böðvarssonar, lá kútterinn með sitt gamla nafn, William Boy, í aftaka landsynningi úti á Krossvík og bjuggust flestir við að skipið myndi þá og þegar slitna upp og reka á land.
|
|
|
|
|
|
|
 Frá vöggu til grafar nýtum við þessa mikilvægu stofnun mismunandi mikið, oftast með mjög góðum árangri. Víst er að við gerum miklar kröfur til þeirra er þar starfa, engu síður en til aðbúnaðar og alls umhverfisins. Akurnesingum þykir afar vænt um sjúkrahúsið og stofnunina alla og hafa oft sýnt það í verki.
|
|
|
|
|
|
|
 Hvalfjarðargöngin hafa breytt miklu til bóta fyrir íbúa Akraness. Þessarar byltingar í samgöngumálum hefur meginþorri landsmanna notið. Fátt ef nokkuð hefur breytt eins búsetu á Skaganum síðan Eyleifur Ísaksson og fleiri sjómenn fundu svokölluð Akurnesingamið á þriðja áratug síðustu aldar og ekki þurfti lengur að sækja björg í bú suður með sjó.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Nokkrir ungir menn stofnuðu með sér Tómstundaklúbbinn Þyril 17. janúar 1962 kl 20:15 að Kirkjubraut 5 á Akranesi. Þetta var heima hjá Sigurði Arnórssyni og það mun hafa verið Sigurður heitinn sem átti upphaflegu hugmyndina að stofnuninni með því að nefna það við Jón Gunnlaugsson að þeir stofnuðu frímerkjaklúbb. Hugmyndin þróaðist frekar og fleiri drengir komu fljótlega til starfsins og úr varð tómstundaklúbburinn.